Eindhovense ondernemers Joris van Gelder (links) en Jan-Hein van Twist: ‘Als je kennis vermarkt, profiteert een grotere groep.’ FOTO CHRIS KEULEN

Vandaag stond er een interview met Jan-Hein en Joris in het economie katern van dagblad Trouw. Lees hieronder het volledige artikel.

Interview

Er bestaat in Nederland een forse ‘innovatie-industrie’ die maar weinig daadwerkelijk innoveert. De prikkel om iets te ontwikkelen dat de winkel in kan, ontbreekt. Dat zeggen Jan-Hein van Twist en Joris van Gelder, de jonge ondernemers achter het Eindhovense ‘Ministerie van Nieuwe Dingen’. Innoveren kan volgens hen sneller, als je het overlaat aan het midden- kleinbedrijf.
Volgens de Algemene Rekenkamer gaf de overheid vorig jaar 3,7 miljard uit aan innovatie. “Subsidie-adviesbureaus, onderzoeksbedrijfjes en innovatieafdelingen van grote concerns als Philips en ASML verdienen hun brood met innovatiesubsidies”, zegt Van Twist. “Die hele laag probeert zo lang mogelijk subsidies te trekken.” Dat lukt ze ook, omdat ze goed contact hebben met de overheid en de regels kennen. Voor het MKB geldt dat niet.”
Designer Van Gelder en commerciële man Van Twist werken veel samen met onderzoekers en ondernemingen. Hun ‘Ministerie’ maakt nieuwe producten op basis van bestaande techniek. Maar juist het ontwikkelen van een product dat de markt op kan, komt niet voor subsidie in aanmerking. Europese concurrentieregels verbieden dat.
“‘Innovatie’ wordt met ‘onderzoek’ verward. In feite financiert de overheid alleen onderzoek. Bedrijven worden daarom paniekerig zodra je in de buurt van de markt komt”, zegt Van Gelder. “Daarbij komt dat nieuwe producten kannibaliseren op oudere versies, die soms nog prima verkopen. Zo blijft innovatie bij grote bedrijven te lang in de onderzoeksfase hangen.” Eindhoven is dit jaar uitgeroepen tot slimste regio ter wereld, vertelt hij. “Maar alleen hoogopgeleiden profiteren daarvan. Als je meer doet aan het vermarkten van die kennis, profiteert een veel grotere groep.”
Het tweetal spreekt vaak innovatiemanagers van grote bedrijven, die door hun eigen collega’s als bedreiging worden gezien. “Als je kopjes maakt, en iemand stelt voor om schoteltjes te gaan maken, zijn mensen die al hun hele leven kopjes maken niet blij”, legt Van Gelder uit. Van Twist: “Bij Philips moet innovatie door tachtig schijven van overleg. Een klein bedrijf zegt gewoon: ‘Dat gaan we doen’. Voor een kleine speler is een innovatie ook de moeite waard als die een ton extra oplevert. Voor Philips niet.”
De kleine onderzoeksbedrijfjes die zijn voortgekomen uit de Technische Universiteit Eindhoven blijven volgens Van Twist ‘aan de subsidieuier hangen’, en missen de aansluiting met de markt. De subsidies zouden daarom gekoppeld moeten zijn aan samenwerking met het bedrijfsleven, vindt Van Twist. Bovendien zou het voor het MKB makkelijker moeten worden een gepatenteerde vinding te gebruiken. “Nu komen daar vaak ingewikkelde onderhandelingen met een leger juristen bij kijken. Dat is intimiderend voor een MKB’er”, zegt Van Gelder. “Die moet licenties kunnen kopen tegen vaste voorwaarden. De overheid moet via de innovatiesubsidies stimuleren dat het resultaat op zo’n manier beschikbaar komt, in een soort supermarkt.”
Echte innovatie komt volgens hen vrijwel altijd uit het MKB. “Een revolutionaire stofzuiger als Dyson is niet voortgekomen uit een bestaande stofzuigerfabrikant”, zegt Van Gelder. Van Twist: vult aan: “De Nintendo Wii spelcomputer is bedacht door een bedrijfje dat eerder werkte aan de stabilisatie van wasmachines.”

Ministerie van Nieuwe Dingen

Het Eindhovense bedrijfje ‘Ministerie van Nieuwe Dingen’ wil bestaande technologie omzetten in consumentenproducten. Het werkt daarvoor samen met onderzoekers, producenten van eindproducten, kleine materiaalleveranciers en andere partijen. Het Ministerie werkt sinds vorig jaar aan zes projecten die moeten uitmonden in een product voor de markt. De meeste zijn nog geheim. Dat geldt niet voor de keuken-afstandsbediening die ze ontwikkelden voor elektronicaconcern Bang & Olufsen. Het apparaat heeft geen knoppen en is van roestvrij staal, dat makkelijk schoon te houden is. Zappen gaat door je vinger door een uitsparing in het staal te bewegen.